Carska Rosja i jej stolica

Fragment I

[...] Mieszkałam w pałacyku, tuż nad Newą rzeką, [...]

Otóż na me nieszczęście, najął dom w sąsiedztwie

Jakiś mały czynownik¹ siedzący na śledztwie;

Trzymał kilkoro chartów; co to za męczarnie,

Gdy blisko mieszka mały czynownik i psiarnie! [...]

Nieraz się nalękałam. Serce mi wróżyło

Z tych psów jakieś nieszczęście: tak się też zdarzyło.

Bo gdym szła do ogrodu pewnego poranka,

Chart u nóg mych zadławił mojego kochanka

Bonończyka! Ach, była to rozkoszna psina!

Miałam ją w podarunku od księcia Sukina

Na pamiątkę; rozumna, żywa jak wiewiórka,

Mam jej portrecik, tylko nie chcę iść do biurka.

Widząc ją zadławioną, z wielkiej alteracji

Dostałam mdłości, spazmów, serca palpitacji.

Może by gorzej jeszcze z moim zdrowiem było;

Szczęściem, nadjechał właśnie z wizytą Kiryło

Gawrylicz Kozodusin, Wielki Łowczy Dworu,

Pyta się o przyczynę tak złego humoru.

Każe wnet urzędnika przyciągnąć za uszy;

Staje pobladły, drżący i prawie bez duszy.

„Jak śmiesz, krzyknął Kiryło piorunowym głosem,

Szczuć wiosną łanię kotną tuż pod carskim nosem?”

Osłupiały czynownik darmo się zaklinał,

Że polowania dotąd jeszcze nie zaczynał,

Że z Wielkiego Łowczego wielkim pozwoleniem,

Zwierz uszczuty zda mu się być psem, nie jeleniem.

„Jak to? Krzyknął Kiryło, to śmiałbyś hultaju,

Znać się lepiej na łowach i źwierząt rodzaju

Niźli ja, Kozodusin, Carski Jegermajster?

Niechajże nas rozsądzi zaraz Policmajster!”

Wołają Policmajstra, każą spisać śledztwo:

„Ja, rzecze Kozodusin, wydaję świadectwo,

Że to łania; on plecie, że to pies domowy:

Rozsądź nas, kto zna lepiej źwierzynę i łowy!”

Policmajster powinność swej służby rozumiał,

Bardzo się nad zuchwalstwem czynownika zdumiał

I odwiódłszy na stronę, po bratersku radził,

By przyznał się do winy i tym grzech swój zgładził.

Łowczy udobruchany przyrzekł, że się wstawi

Do cesarza, i wyrok nieco ułaskawi;

Skończyło się, że charty poszły na powrozy,

A czynownik na cztery tygodnie do kozy.[...]

(Adam Mickiewicz, Pan Tadeusz, Warszawa 1982)